|
BÜYÜME HIZI YAVAŞLIYOR İNŞAAT REKOR KIRIYOR
Yılın 2. 3 aylık döneminde büyüme yavaşlamaya
başladı. 2. çeyrekte büyüme 3.4 olarak
gerçekleşirken, yılın ilk 6 aylık dönemindeki büyüme
hızı yüzde 4.3 düzeyinde gerçekleşti. İkinci
çeyrekte en hızlı büyüyen sektör yüzde 22.2 ile
inşaat oldu.
Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE), Nisan, Mayıs,
Haziran aylarını kapsayan bu yılın 2. 3 aylık
döneminde, büyüme hızını yüzde 3.4 olarak açıkladı.
DİE’den yapılan açıklamaya göre, 2. 3 ayda Gayri
Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) artış hızı ise yüzde 4.2
olarak belirlendi. 2. çeyrekte Gayrısafi Milli
Hasıla (GSMH) tutarı, cari fiyatlarla 109 milyar 258
milyon YTL olarak açıklanırken, GSMH artış hızı cari
fiyatlarla yüzde 14.2, sabit fiyatlarla ise yüzde
3.4 olarak gerçekleşti. İlk çeyrekte oluşan GSMH
rakamı, dolar bazında ise cari fiyatlarla 80 milyar
62 milyon dolar olarak hesaplandı. Bu arada yılın
ilk yarısında büyüme hızı, yüzde 4.3 oldu. Bu
dönemde GSYH artış hızı ise yüzde 4.5 olarak
hesaplandı.
İnşaat Yüzde 22.2
2. çeyrekte, sektörel bazda sabit fiyatlarla en
yüksek büyüme yüzde 22.2 ile inşaat sektöründe
yaşandı. Aynı dönemde tarım ve kár amacı olmayan
kuruluşlar yüzde 0.1’lik büyüme ile yerinde saydı.
Sanayi yüzde 3.9, ticaret 4.3, ulaştırma haberleşme
yüzde 2.2, mali kuruluşlar 0.3, konut sahipliği ise
yüzde 1.6 oranında büyüdü. Serbest meslek ve
hizmetlerde yüzde 4.1, ithalat vergisinde de yüzde
8.7 artış yaşanırken, devlet hizmetlerinde yüzde 0.4
büyüme oldu.
Baz Etkisi Belirleyici
Geçen yılın ikinci üç aylık döneminde sabit
fiyatlarla GSMH’de yüzde 15.7, GSYİH’de ise yüzde
14.4 oranında büyüme kaydedilmişti. Bu yılın 2.
çeyreğinde büyüme hızının, yüzde 3.4’le kriz
sonrasında kaydedilen 14 çeyreklik büyüme döneminin
başladığı 2002 yılının 1. 3 aylık dönemindeki yüzde
0.6’dan sonraki en düşük düzeyinde kalması geçen
yılın aynı dönemindeki yüksek büyümenin baz
etkisinden de kaynaklandı.
İnşaat İlk Yarı Lideri
Yılın ilk yarısında ise inşaattaki büyüme yüzde
19.7’yi bulurken, devlet hizmetleri ve kar amacı
olmayan kuruluşlar küçüldü. Bu dönemde, tarım yüzde
0.1’lik büyüme ile yerinde saydı. Sanayi yüzde 4.6,
ticaret 5, ulaştırma haberleşme yüzde 1.9, mali
kuruluşlar 0.5, konut sahipliği ise yüzde 1.5
oranında büyüdü. Serbest meslek ve hizmetlerde yüzde
4.4, ithalat vergisinde yüzde 8.6 artış yaşanırken,
devlet hizmetlerinde yüzde 0.1, kár amacı olmayan
kuruluşlarda ise yüzde 0.6 daralma yaşandı. Yılın
ilk yarısında, özel kesim ve devletin tüketim
harcamaları yüzde 4.2 arttı. İkinci çeyrekte ise
sabit fiyatlarla özel tüketim yüzde 4.4 ve devletin
harcamaları yüzde 4 arttı. İkinci üç ayda gayri safi
sabit sermaye oluşumunda artış yüzde 17.9, mal ve
hizmet ihracatı artışı yüzde 4.7, mal ve hizmet
ithalatı artışı ise yüzde 9.2 oldu.
Yatırım Harcamaları
Yatırım harcamalarındaki artış, 2. çeyrekte kamuda
yüzde 31.1’i bulurken, özel sektörde yüzde 15.8’de
kaldı. Tarım sektörü yılın ilk 6 ayında sabit
fiyatlarla yüzde 0.1 oranında büyürken, alt
sektörlerde, çiftçilik hayvancılık yüzde 0.2,
balıkçılık yüzde 7.2 oranında büyüdü, ormancılık ise
yüzde 3.6 oranında küçüldü. İkinci üç ayda ise
toplamda sabit fiyatlarla yüzde 0.1’lik büyümeye
karşılık, alk sektörlerden çiftçilik hayvancılık
yüzde 1.4, balıkcılık yüzde 7 büyürken, ormancılık
yüzde 14.3 daraldı. Cari fiyatlarla ilk yarıda
tarımda toplam yüzde 3.3 daralma görülürken,
çiftçilik hayvancılık yüzde 6.5 küçüldü, balıkçılık
yüzde 19.2, ormancılık yüzde 11.4 büyüdü.
Ekonomi 14 Çeyrektir Kesintisiz Büyüyor
Türkiye ekonomisi bu yılın ikinci çeyreğiyle
birlikte, 2001 krizinden sonraki 14 çeyrekte arka
arkaya büyüdü. 1994 krizinden sonraki 15 çeyreklik
aralıksız büyüme rekorunun da bu yıl sonunda
kırılması bekleniyor. Türkiye, yüzde 9.5’le rekor
bir küçülme yaşadığı 2001 yılı krizinden sonraki
büyüme dönemine sürpriz bir şekilde yüzde 0.6’yla
2002 yılının birinci çeyreğiyle birlikte başlamıştı.
Erken genel seçim yılı ve dönemin Başbakanı Bülent
Ecevit’in rahatsızlığıyla başlayan siyasi
istikrarsızlığa rağmen artan büyüme hızı 2002
yılının ikinci çeyreğinde yüzde 10.4, üçüncü
çeyreğinde yüzde 8 ve son çeyreğinde de yüzde 11.8
oldu. 2002 yılını yüzde 7.9 büyümeyle tamamlayan
Türkiye 2003 yılının ilk çeyreğinde yüzde 7.4,
ikinci çeyreğinde yüzde 3.6, üçüncü çeyreğinde yüzde
5.6 ve dördüncü çeyrekte 7.2 ve yılın tümünde ise
yüzde 5.9 oranında büyüme kaydetti. 2004 yılı ise
yüzde 9.9’la tam bir hızlı büyüme yılı oldu. 2004
yılının birinci çeyreğinde yüzde 13.9, ikinci
çeyrekte de yüzde 15.7 gibi çok yüksek düzeyde
seyreden büyüme hızı, üçüncü çeyrekte yüzde 5.7, son
çeyrekte ise yüzde 5.6 olmuştu.
Özel Tüketim Artıyor
Yılın 2. çeyreğinde ilk çeyreğe göre, özel tüketim
harcamalarında artış, devletin nihai tüketim
harcamalarında ise gerileme görüldü. İlk çeyrekte
yüzde 4 olan özel tüketim harcamaları ikinci
çeyrekte yüzde 4.4’e çıkarken, ilk çeyrekte yüzde
4.3 olan devletin nihai tükaetim harcamaları yüzde
4’e indi. İkinci üç ayda gıda ve içki harcamalarında
yüzde 8.8, dayanıklı tüketim malları harcamalarında
yüzde 2.6, yarı dayanıklı ve dayanıksız tüketim
malları harcamalarında ise yüzde 4.2 artış görüldü.
Enerji, ulaştırma, haberleşme sektöründe yüzde 0.7
daralma görülürken, hizmetler yüzde 3.7 büyüdü.
Kamu Yatırımda Özel Sektörü 3’e Katladı
Toplamda 2. çeyrekte devletin nihai tüketim
harcamalarındaki artış yüzde 4 olarak hesaplanırken,
kamunun maaşlar için yaptığı harcamalar yüzde 0.4
artış ile bir anlamda yerinde saydı, diğer cari
harcamaları ise yüzde 9.7 arttı. Yılın ilk yarısında
ise devletin nihai tüketim harcamaları yüzde 4.2
oranında arttı. Devletin bu dönemde maaş ve ücret
harcamaları yüzde 0.1 oranında gerilerken, diğer
cari harcamaları yüzde 12.6 arttı. Gayri safi sabit
sermaye oluşumunda yılın ikinci çeyreğinde toplamda
yüzde 17.9 büyüme yaşanırken, kamu yatırımları yüzde
31.1, özel sektör yatırımları da yüzde 15.8 artış
gösterdi. İlk yarıda kamu yatırımları yüzde 32.6,
özel sektör yatırımları da yüzde 10.8 arttı.
Dış Açık Büyümeyi Yüzde 1.6 Düşürdü
Özel nihai talepteki artış bu yılın ilk 6 aylık
dönemindeki büyümeye 2.8 puanlık katkı yaptı.
Kamunun nihai tüketim harcamalarındaki büyümenin 0.3
puanlık bir katkıda bulundu. Ancak ithalattaki hızlı
artış nedeniyle dış ticaret açığındaki büyüme GSYİH
büyüme hızını 1.6 puan aşağı çekti.
‘Mortgage’yi Beklemeyin TOKİ’ye Gidin
Devlet Bakanı Abdüllatif Şener, kira öder gibi ev
sahibi olabilme olanağı sağlayan mortgage
sisteminden hiç geliri olmayan ya da düşük gelir
grubundaki vatandaşların yararlanamayacağını
açıkladı. Sistemin belli bir gelir düzeyindeki
insanlara hitabedeceğini kaydeden Şener, düşük gelir
grubundaki insanlara ise TOKİ’nin ürettiği
konutlardan yararlanmasını önerdi. Şener, CNN Tük’te
katıldığı canlı yayında inşaat sektörü ve Mortgage
sistemine ilişkin açıklamalarda bulundu. Şener,
piyasalardaki konut talebinin diğer piyasalarda bir
düşüşe neden olmayacağını söyledi. Piyasaya giren
bir paranın zincirleme olarak sürekli dolaştığını
ifade eden Şener, ‘Dolayısıyla olayı statik
değerlendirdiğimizde bir yanılgı içerisine
girebiliriz’ dedi. Belli bir arz oluşurken aynı
zamanda talebini de meydana getirdiğini ifade eden
Şener, inşaat sektörünün de bu iki bağlantıda
değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Şener,
Mortgage sistemine yönelik yüksek beklentilerin son
derece doğal olduğunu belirtirken, dünyanın pek çok
ülkesinde uygulanan sisteme göre insanların bir
konutta kiracı olarak oturmaktansa kendilerine ait
bir eve kiraya benzer şekilde uygun vadelerle para
yatırmayı uygun gördüklerini söyledi.
Kaynak: Hürriyet Gazetesi |
