|
Kooperatif devri bitti
 Tek başına ev
sahibi olamayanların güçlerini birleştirerek
oluşturdukları kooperatifler, özellikle İstanbul'da
500 bin kişiyi mağdur etmesiyle durma noktasına
geldi. Gayrimenkul sektöründeki canlanmaya bağlı
olarak kredi faizlerinin düşmesi de kooperatif
ihtiyacını ortadan kaldırdı. Bir zamanlar büyük yapı
kooperatiflerine başkanlık yapanların çoğunluğu ise
bugün kendi özel konut projelerini hayata geçiriyor.
Kooperatif devri kapandı, eski başkanlar özel
projelere kaydı
Türkiye, 1980'li yılların başında hız kazanan ve
bugün mevcut konutların yüzde 25'ini oluşturan bir
kooperatif devri yaşadı. Tek başına ev sahibi
olamayanların güçlerini birleştirerek oluşturdukları
kooperatifler, bazı kötü niyetli yöneticilerin
özellikle İstanbul'da 500 bin kişiyi mağdur
etmesiyle durma noktasına geldi. Gayrimenkul
sektöründeki canlanmaya bağlı olarak kredi
faizlerinin düşmesi de kooperatif ihtiyacını ortadan
kaldırdı. Bir zamanlar büyük yapı kooperatiflerine
başkanlık yapanların çoğunluğu ise bugün kendi özel
konut projelerini hayata geçiriyor.
Yapı kooperatifleri Türkiye'de özellikle 80'li ve
90'lı yıllara damgasını vurdu. Bugün Türkiye'deki
mevcut konutların yüzde 25'ini gerçekleştiren
kooperatifler, İstanbul'da 400 bin aileyi ev sahibi
yaptı. Ancak son dönemde düşen faizler ve uzayan
vadeler ile kira öder gibi ev sahibi olma imkanına
kavuşan İstanbullular yeni projelere yönelince
kooperatiflere ilgi bir anda durma noktasına geldi.
Bu duruma gelinmesinde, bazı kötü niyetli kooperatif
yöneticilerinin de etkisi bulunuyor. Çünkü bu
kişiler yüzünden İstanbul'da faaliyet gösteren 12
bin 54 kooperatiften 2 bin 44'ünde inşaatların
tamamen durmuş olması, yaklaşık 500 bin kişinin
kooperatif mağduru olmasını sağladı. Bir taraftan
kötü imaj, diğer taraftan daha uygun ve garantili ev
sahibi olma koşulları bir devrin sona ermesini
sağladı.
Bizde Emlak Yaşam olarak bu hafta Türkiye için
önemli bir döneme damgasını vuran kooperatiflerde
çalışanların bugün neler yaptığını araştırdık. Bugün
kooperatifçilik alanında çalışan çok sayıda kişi
inşaatçılığa yönelerek kendi özel projelerini
gerçekleştirmeye başlamış.
900 BİN KOOPERATİF ÜYESİ
Türkiye'de bulunan 1 milyon 653 bin 280
kooperatif üyesinden yaklaşık 900 binini İstanbul'da
bulunanlar oluşturuyor. Bunun da 500 bine yakını,
yıllardır aidatlarını ödemesine rağmen, bir türlü
evlerine kavuşamıyor.
1984 yılından itibaren hız kazanan kooperatifler
bütün olumsuz koşullara rağmen bugün ülkemizdeki
mevcut yasal konutların yüzde 25'inin yapımını
gerçekleştirdi. Ancak bugüne kadar çok sayıda insanı
ev sahbi yapan kooperatifler sistem içinde çok
sayıda mağdurun oluşmasına da yol açtı. Sanayi ve
Ticaret Bakanlığı'nın verilerine göre Türkiye
genelinde faal olan 37 bin 998 kooperatif
bulunurken, ortak sayısı ise 1 milyon 653 bin 280'i
buluyor.
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı İstanbul İl Müdürlüğü
sicil kayıtlarına göre ise, şu anda İstanbul'da
toplam 12 bin 54 yapı kooperatifi bulunuyor. Ancak
bunlardan sadece 9 bin 610'u faal olarak gözüküyor.
Geri kalan 2 bin 444'ünü yıllardır üyelerinden
paraları toplayıp, inşaatları yarım bırakan
kooperatifler oluşturuyor. Bu kooperatiflerde
herhangi bir faaliyet bulunmuyor. Faal gözüken 9 bin
610 kooperatiften de sadece 5 bini aktif olarak
inşaatları sürdürüyor. 4 bin 610 kooperatif,
faaliyetini durdurmamış ve aidat toplamaya devam
ediyor. Ama, inşaatlar uzun yıllardır aksayarak
ilerliyor.
Faiz oranlarının düşmesi ve vadelerin uzamasıyla
birlikte, tek başına ev sahibi olmaya gücü
yetmeyenlerin, güçlerini birleştirerek konut sahibi
olmasını sağlayan kooperatiflere olan ilgi de
azaldı. Tamamlanması yıllar sürecek bir konut için
her ay aidat ödemek istemeyenler uzun vadelerle
kredi kullanarak ev sahibi olma yoluna gitti. Bu da
eski kooperatifçilerin teker teker alan
değiştirmelerini sağladı. Bir zamanlar büyük yapı
kooperatiflerine başkanlık yapanların çoğu şimdi
kendi projelerini geliştirerek inşaat pazarından pay
kapmaya çalışıyor. |
