|
Evimi beyan değerinden satamazsam ne olacak?
Tahir PEREK
SORU: (A.E.) İstanbul: Emlak Vergisi ve emlak
satışlarında kafamız iyice karıştı. Ben net bir soru
sormak ve cevabını da net olarak almak istiyorum:
Ben on yıldan beri sahip olduğum bir arsamı eylül
ayında gerçek rayici olan 50 milyar lira bedelle
beyan ettim. Mart 1999 ayında satmak istiyorum,
gayrimenkul fiyatları artmıyor, bu arsayı 60-70
milyar lira arası bir bedelle satmaya razıyım.
Diyelim ki 70 milyara sattım. Ben vergi ödeyecek
miyim? 1999’da % 77.8 değer artırılacak deniliyor.
Böyle bir şey olur ve 50 milyar liralık değer 88.9
milyar olursa, 70 milyara satmam durumunda 88.9
milyar üzerinden satmış gibi mi vergi ödeyeceğim?
CEVAP:
Sorunuzun cevabının bazı bölümleri yine pek açık
olmayacak ama ben en azından bu konudaki kanaatimi
açık bir şekilde ifade edeyim:
Arsanızın satışı 1.1.1999 tarihinden sonra
yapılacağı için prensip olarak satış kârınız vergiye
tabi olacaktır.
Arsanızın satış kazancı hesabında dikkate alınacak
maliyet bedeli, 1998 yılında beyan ettiğiniz 50
milyar lira ile, 1 Ekim 1998 tarihi ile 28 Şubat
1999 tarihleri arasındaki 5 aylık TEFE (Toptan Eşya
Fiyat Endeksi) artışı toplamı olacaktır. Diyelim ki
5 aylık TEFE artışı yüzde 40 olsun, arsanın mart
ayında satışı halinde maliyet bedeli 50 milyar+20
(50 x yüzde 40) = 70 milyar lira olacaktır.
Arsayı fiilen 70 milyar liraya satacağınıza göre,
satış bedeli bu miktar mı olacak, yoksa 50 milyar
liralık beyan yüzde 77.8'lik Yeniden Değerleme oranı
ile artırılarak (50 milyar x 1.778 = ) 88.9 milyar
lira mı sayılacaktır. İşte tereddütler burada
düğümlenmektedir.
Bir defa, sahip değişmesi ile ilgili % 1'lik alım ve
yüzde 1'lik satım olmak üzere toplam yüzde 2'lik
tapu harcı, kâğıt üzerinde yüzde 77.8 oranında
artırılmış 88.9 milyar lira üzerinden ödenecektir.
FİİLİ SATIŞ BEDELİ
Bu satışla ilgili ‘‘diğer kazanç'' olarak Gelir
Vergisi'ne tabi kazancın var olup olmadığının
hesabında ise kanaatimize göre fiili satış bedeli,
hasılat olarak dikkate alınmalıdır. Eğer hesap böyle
yapılırsa sizin satış hasılatınız ve maliyetiniz
aynı olacağından, burada bir kazanç ve vergi
söz konusu olmayacaktır. Ancak böyle bir durumda
satışın gerçekten 70 milyar liraya yapıldığının
inandırıcı delillerle sizin tarafınızdan ispat
edilmesi gerekir. Tapuda bedel 88.9 milyar lira
olarak görüneceğinden, başka delillere ihtiyaç
olacaktır. Vergi Usul Kanunu'na göre, bir şeyi iddia
eden kişi, iddiasını ispat etmek zorundadır. Bu
bakımdan burada satışın 70 milyar liradan olduğunu
sizin ispat etmeniz şarttır. Maliye aksini ispat
etsin diyemezsiniz. Burada, satış bedelinin, kâğıt
üzerinde tespit edilip, tapu harçlarında
kullanılacak olan 88.9 milyar lira olması
gerektiğini iddia edenler olabilir. Ancak ben bu
iddialara kesinlikle katılmıyorum.
Çünkü, kanunda bu konuda herhangi bir açık hüküm
bulunmamaktadır. Sadece, Vergi Usul Kanunu
kapsamında bir vergi için kullanılan değerin, diğer
vergiler için de kullanılması gerektiği
varsayımından bu yoruma gidilebilmektedir. İlk
bakışta, usul yönünden mantıklı görünen bu
kıyaslama, beraberinde elde edilmeyen bir gelirden
vergi almak gibi, vergilemenin temel prensiplerine,
hatta anayasa hükümlerine aykırı bir sorun da
getirir.. |
